Zmiany wynikające z ekologicznej transformacji coraz wyraźniej wpływają funkcjonowanie firm. Dotyczą nie tylko stosowanych technologii czy kierunków rozwoju przedsiębiorstw, ale również podejścia do zarządzania pracownikami. Rynek pracy się zmienia, a wraz z nim rosną oczekiwania wobec kompetencji i umiejętności pracowników.

Rosnące znaczenie zyskuje wiedza ekologiczna oraz tzw. zielone kompetencje. To one w dużej mierze decydują o możliwościach rozwoju zawodowego i konkurencyjności na rynku pracy. W obliczu wyzwań związanych ze zmianami klimatu i pogarszającym się stanem środowiska rośnie znaczenie odpowiedzialnego i zrównoważonego działania. To realna wartość zarówno dla pracowników, jak i dla pracodawców.

Czym są zielone kompetencje?

Zielone umiejętności – zgodnie z podejściem OECD – odnoszą się do wiedzy, zdolności, kompetencji i postaw potrzebnych do efektywnego funkcjonowania w gospodarce zrównoważonej, uwzględniającej ochronę środowiska, efektywność energetyczną oraz minimalizację odpadów. To umiejętności, które umożliwiają pracownikom, przedsiębiorcom i decydentom skuteczne działanie na rzecz środowiska. Dzięki nim możliwe jest wdrażanie i wspieranie praktyk oraz innowacji ograniczających negatywny wpływ działalności człowieka na środowisko naturalne.

Mówiąc prościej, zielone kompetencje to umiejętności potrzebne w pracy, aby wykonywać swoje zadania w sposób bardziej przyjazny środowisku. Obejmują zarówno wiedzę, jak i praktyczne działania. Przykładem może być umiejętność oszczędzania energii, segregowania odpadów czy korzystania z ekologicznych technologii. Zielone kompetencje są potrzebne nie tylko w „zielonych” zawodach – coraz częściej przydają się także w codziennej pracy.

Dlaczego zielone kompetencje zyskują na znaczeniu?

Międzynarodowa Organizacja Pracy (ILO) w raporcie „Skills for green jobs” z 2018 roku wskazała 14 „zielonych” kompetencji, które będą potrzebne w niedalekiej przyszłości na rynku pracy. W większości są to kompetencje miękkie, na które zapotrzebowanie w gospodarce z roku na rok rośnie.

Autorzy opracowania podzielili umiejętności na te dotyczące wszystkich pracowników oraz na zdolności, których zastosowanie przyda się specjalistom i menadżerom.

7 zielonych kompetencji potrzebnych na rynku pracy

1. Świadomość ekologiczna i szacunek do środowiska chęć uczenia się na temat zrównoważonego rozwoju
2. Umiejętność adaptacji i stosowania nowych technologii oraz procesów do wprowadzania idei zrównoważonego rozwoju w miejscu pracy
3. Umiejętność pracy zespołowej w kontekście zmniejszania negatywnego wpływu na środowisko naturalne
4. Odporność potrzebna do wytrwania w procesie zmian
5. Umiejętności komunikacyjne i negocjacyjne, aby promować zmiany wśród współpracowników i klientów
6. Przedsiębiorczość, która przyda się do identyfikowania i wykorzystywania szans związanych z niskoemisyjnymi technologiami oraz prowadzenia działań na rzecz łagodzenia skutków zmian klimatycznych i adaptacji do nowych warunków
7. Bezpieczeństwo i higiena pracy

7 zielonych kompetencji poszukiwanych na stanowiskach wymagających średnich i wysokich kwalifikacji

1. Analityczne myślenie (w tym umiejętność analizy ryzyka i systemów) potrzebne zarówno do interpretacji, jak i zrozumienia potrzeby zmian oraz doboru odpowiednich środków do ich wprowadzenia
2. Koordynacja, zarządzanie i umiejętności biznesowe, cechujące się holistycznym podejściem w kontekście osiągania ekonomicznych, społecznych i ekologicznych celów
3. Innowacyjność, aby identyfikować szanse i tworzyć nowe strategie dotyczące wyzwań związanych z ochroną środowiska
4. Umiejętności marketingowe przydatne w promocji produktów i usług przyjaznych środowisku
5. Umiejętności doradcze, aby udzielać konsumentom porad na temat ekologicznych rozwiązań oraz promować technologie przyjazne środowisku
6. Networking oraz umiejętności informatyczne i językowe, pomagające w działaniu na globalnych rynkach
7. Zdolności przywódcze i strategiczne myślenie, które szczególnie przydadzą się politykom i menadżerom do tworzenia odpowiednich zachęt oraz warunków sprzyjających wdrażaniu zielonej produkcji i transportu

Zielone kompetencje: od wiedzy do postaw

Zielone kompetencje dotyczą wielu wymiarów.

Są to:

• zielona wiedza – dotyczy ogólnej wiedzy na temat środowiska przyrodniczego,
• zielone umiejętności – umiejętności o charakterze zawodowym, jak i ogólnym, które są niezbędne przede wszystkim w zielonych zawodach, ale także w pozostałych zawodach, na które oddziałuje zielona transformacja,
• zielona świadomość – dotyczy świadomości wpływu działalności człowieka na środowisko, m.in. zanieczyszczenia powietrza, śladu węglowego itp.,
• zielone postawy – rozumiane jako postrzeganie wartości ochrony środowiska przez poszczególne osoby,
• zielone zdolności – istotne dla samorozwoju oraz zwiększania wydajności w zielonej gospodarce,
• zielone zachowania, które wspierają równowagę środowiskową.

Podsumowanie

Zielone kompetencje są ukierunkowane na osiąganie długoterminowych celów związanych z neutralnością klimatyczną i zrównoważonym rozwojem. Oznacza to, że nie dotyczą one wyłącznie konkretnych stanowisk czy branż, ale coraz częściej stają się ważne w niemal każdej pracy.

Autor: Edyta Walicka,
Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie