Neuroplastyczny mózg – na naukę nigdy nie jest za późno

„Uczenie się przez całe życie” – to hasło słyszymy coraz częściej: w radiu, telewizji, internecie.

Brzmi dobrze, tylko kiedy znaleźć na to czas?

Praca, dom, codzienne obowiązki, pośpiech, wymówek nie brakuje.. Do tego wiele osób ma złe doświadczenia ze szkoły. Nauka kojarzy nam się ze stresem, „wkuwaniem” nudnej teorii na pamięć tylko po to, by zaliczyć sprawdzian.

Należy odczarować to słowo! W końcu dziś możemy się uczyć zupełnie inaczej.

Nie dla oceny. Dla siebie. By więcej wiedzieć, lepiej rozumieć świat, rozwijać swoje zainteresowania albo karierę.

Zdolność do uczenia się

Czy czasem pojawiała się w Twojej głowie taka myśl?

To już nie dla mnie,
jestem na to za stary/a,
już się tego nie nauczę….

Ta myśl jest oparta na błędnych założeniach. Przez lata powtarzana była teoria, że mózg rozwija się tylko w młodości. Dziś wiemy, że również dorosły mózg potrafi się zmieniać, dostosowywać i rozwijać się w każdym wieku.

To fascynujące zjawisko nazywamy neuroplastycznością.

A mówiąc prościej, nasz umysł może zmieniać sposób swojego działania, tworzyć nowe połączenia między komórkami nerwowymi i wzmacniać te, z których często korzystamy.

Dlatego przysłowie „czego Jaś się nie nauczył, tego Jan nie będzie umiał” zdecydowanie warto traktować z dystansem.

Jan też może się nauczyć. Być może będzie potrzebował trochę więcej czasu albo innego sposobu nauki – ale wiek sam w sobie nie zamyka drogi do rozwoju.

Jak działa neuroplastyczność?

Mózg możesz wyobrazić sobie jako miliardy punktów (Twoich neuronów), które są połączone cienkimi liniami (synapsami). Kiedy uczysz się czegoś nowego, mózg tworzy między nimi cienkie linie, by je ze sobą połączyć. Im bogatsza i bardziej skomplikowana jest ta sieć, tym szybciej i sprawniej działa Twój mózg.

Kiedy mózg uczy się najlepiej?

Wtedy, kiedy chce. Czyli wtedy, kiedy uzna dane zagadnienie za interesujące.

Zauważyłeś/aś, że rzeczy które Cię fascynują, zapamiętujesz bez najmniejszego wysiłku? Kiedy robisz coś po raz pierwszy, doświadczasz, eksperymentujesz, zaspokajasz swoją ciekawość, wtedy stymulujesz swoje neurony do aktywności, a one tworzą nowe połączenia. Tak właśnie rozwijasz swój neuroplastyczny mózg.

Coś wzbudziło Twoją ciekawość?

To świetna wiadomość i powód do radości. Po pierwsze dlatego, że mózg łatwiej przyswoi informacje dotyczące tego tematu, a po drugie podniesie się poziom dopaminy – hormonu, dzięki któremu czujesz przyjemność. To właśnie dopamina motywuje i napędza do szukania odpowiedzi. Dzięki niej czujesz ekscytację, chęć działania i masz mocno skupioną uwagę, na temacie, który Cię zainteresował. Nie bez powodu nazywana jest również „hormonem szczęścia”, bo dzięki temu działamy z entuzjazmem, jesteśmy bardziej skoncentrowani, lepiej zapamiętujemy informacje, a więc lepiej się uczymy.

Czyli najpierw jesteś ciekawy/a, a później wewnętrznie zmotywowany/a, aby coś z tym zrobić. Zaczynasz działać. To właśnie wewnętrzna motywacja jest najsilniejszym mechanizmem skłaniającym do uczenia się. A nauka staje się przyjemnością i daje rzeczywiście satysfakcję.

A co w tym czasie robi Twój mózg? Próbuje nadążyć za tą ekscytacją, tworząc kolejne połączenia między neuronami…

Jak na co dzień możesz dbać o swój mózg?

Napięty grafik, zbyt dużo obowiązków i kilka rzeczy do zrobienia „na wczoraj” nie musi być przeszkodą. Zacznij od kilku drobnych nawyków. Naucz się kilku słówek dziennie w obcym języku, zapamiętaj jakąś ważną informację. Wykonaj wybraną rutynową codzienną czynność inaczej niż zawsze: umyj zęby druga ręką albo wybierz inną trasę aby dotrzeć do pracy. Zagraj z rodziną lub ze znajomymi w gry planszowe albo karty.

Wszystkie te rzeczy stanowią świetny trening dla mózgu.

Zadbaj również o swój sen. To właśnie podczas snu uruchamiają się mechanizmy naprawcze i utrwalają się nowe połączenia między neuronami. A o to przecież chodzi.

Znajdź czas

Żeby rozwijać swój mózg, nie musisz czytać skomplikowanych książek naukowych ani uczyć się definicji na pamięć.

Ucz się tego, co jest Ci potrzebne albo zwyczajnie Cię ciekawi.

Ucz się na życiowych przykładach, zadawaj pytania, sprawdzaj i doświadczaj. Próbuj nie bojąc się, że popełnisz błąd. Podążaj za swoją ciekawością, a Twój mózg z radością wykona resztę pracy za Ciebie!

Autor: Edyta Walicka,
Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie